๐จ เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคा เคเคคिเคนाเคธिเค เคซैเคธเคฒा: 60 เคฆिเคจ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคจเคนीं, เคคो เคคुเคฐंเคค เคชाเคं เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค
Criminal Defense: เค्เคฏा เคเคชเคे เคिเคธी เคชเคฐिเคिเคค เคो เคชुเคฒिเคธ เคจे เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคिเคฏा เคนै เคเคฐ เคฎเคนीเคจों เคธे เคांเค เคชूเคฐी เคจเคนीं เคนुเค? เคฏเคน เคฒेเค เคเคชเคो เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค (Default Bail) เคे เคเคธ เค เคूเค เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคฌเคคाเคเคा เคो เคेเคฒ เคे เคคाเคฒे เคोเคฒ เคธเคเคคा เคนै। เคเคช เคाเคจेंเคे เคि เคैเคธे เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคจ เคนोเคจे เคชเคฐ เคเค เคเคฎ เคเคฆเคฎी เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจाเคเคฐिเค เคธुเคฐเค्เคทा เคธंเคนिเคคा (BNSS) เคे เคคเคนเคค เคฌिเคจा เคेเคธ เคฒเคก़े เค เคชเคจी เคเค़ाเคฆी เคตाเคชเคธ เคชा เคธเคเคคा เคนै।
 |
| bail-rights |
เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค (Default Bail) เค्เคฏा เคนै เคเคฐ เคฏเคน เค्เคฏों เคเคฐूเคฐी เคนै?
เคนเคฎाเคฐे เคธंเคตिเคงाเคจ เคा เค เคจुเค्เคेเคฆ 21 (Article 21) เคนเคฐ เคจाเคเคฐिเค เคो เคीเคตเคจ เคเคฐ เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा เคा เค เคงिเคाเคฐ เคฆेเคคा เคนै। เคเคธเคा เคฎเคคเคฒเคฌ เคนै เคि เคชुเคฒिเคธ เคिเคธी เคญी เคต्เคฏเค्เคคि เคो เคฌिเคจा เค ोเคธ เคธเคฌूเคค เคเคฐ เคคเคฏ เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคे เค เคจिเคถ्เคिเคค เคाเคฒ เคคเค เคेเคฒ เคฎें เคฌंเคฆ เคจเคนीं เคฐเค เคธเคเคคी। เคเคชเคฐाเคงिเค เคाเคจूเคจ เคे เคคเคนเคค เคเคฌ เคญी เคชुเคฒिเคธ เคिเคธी เคो เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคเคฐเคคी เคนै, เคคो เคเคธे เคเค เคจिเคถ्เคिเคค เคธเคฎเคฏ เคे เค ंเคฆเคฐ เค เคชเคจी เคांเค เคชूเคฐी เคเคฐเคे เคोเคฐ्เค เคฎें เคเคฐोเคช เคชเคค्เคฐ (Chargesheet) เคฆाเคिเคฒ เคเคฐเคจा เคนोเคคा เคนै। เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคเคธा เคเคฐเคจे เคฎें เคจाเคाเคฎ เคฐเคนเคคी เคนै, เคคो เคाเคจूเคจ เคเคฐोเคชी เคो เคฐिเคนा เคนोเคจे เคा เคเค เคाเคธ เค เคงिเคाเคฐ เคฆेเคคा เคนै।
เคเคธ เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคो เคนी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค (Default Bail) เคเคนा เคाเคคा เคนै। เคเคธे เคธांเคตिเคงिเค เค़เคฎाเคจเคค (Statutory Bail) เคे เคจाเคฎ เคธे เคญी เคाเคจा เคाเคคा เคนै। 1 เคुเคฒाเค 2024 เคธे เคฒाเคू เคนुเค เคจเค เคाเคจूเคจ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจाเคเคฐिเค เคธुเคฐเค्เคทा เคธंเคนिเคคा (BNSS) เคी เคงाเคฐा 187 เคฎें เคเคธเคे เคจिเคฏเคฎ เคธाเคซ เคเคฐ เคฆिเค เคเค เคนैं। เคชुเคฐाเคจे เคाเคจूเคจ เคฎें เคเคธे CrPC เคी เคงाเคฐा 167(2) เคे เคคเคนเคค เคाเคจा เคाเคคा เคฅा। เคฏเคน เค เคงिเคाเคฐ เคเคคเคจा เคฎเคเคฌूเคค เคนै เคि เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคเค เคญी เคฆिเคจ เคी เคฆेเคฐी เคเคฐเคคी เคนै, เคคो เคोเคฐ्เค เคो เคเคฐोเคชी เคो เค़เคฎाเคจเคค เคฆेเคจी เคนी เคชเคก़เคคी เคนै, เคाเคนे เค เคชเคฐाเคง เคिเคคเคจा เคญी เคंเคญीเคฐ เค्เคฏों เคจ เคนो।
เคฏเคน เคाเคจूเคจ เคเคธเคฒिเค เคฌเคจाเคฏा เคเคฏा เคนै เคคाเคि เคชुเคฒिเคธ เคฎเคจเคฎाเคจी เคจ เคเคฐ เคธเคे เคเคฐ เคांเค เคฎें เคคेเคी เคฒाเค। เคเค เคฌाเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคिเคธी เคो เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคคो เคเคฐ เคฒेเคคी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคฎเคนीเคจों เคคเค เคोเค เคธเคฌूเคค เคฏा เคाเคฐ्เคเคถीเค เค เคฆाเคฒเคค (Court) เคฎें เคชेเคถ เคจเคนीं เคเคฐเคคी। เคเคธे เคฎें เคเค เคจिเคฐ्เคฆोเคท เคต्เคฏเค्เคคि เคฌिเคจा เคตเคเคน เคेเคฒ เคฎें เคธเคก़เคคा เคฐเคนเคคा เคนै। เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคเคธी เค เคจ्เคฏाเคฏ เคो เคฐोเคเคจे เคा เคเค เค เคूเค เคाเคจूเคจी เคนเคฅिเคฏाเคฐ เคนै। เคฏเคน เคोเค เคญीเค เคจเคนीं เคนै, เคฌเคฒ्เคि เคนเคฐ เคเคฐोเคชी เคा เคเค เคชूเคฐ्เคฃ เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ (Indefeasible Right) เคนै।
เคธंเค्เคทेเคช เคฎें เคธเคฎเคें: เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคตเคน เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคนै เคो เคคเคฌ เคฎिเคฒเคคा เคนै เคเคฌ เคชुเคฒिเคธ เคคเคฏ เคธเคฎเคฏ (60 เคฏा 90 เคฆिเคจ) เคे เคญीเคคเคฐ เคोเคฐ्เค เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค (เคเคฐोเคช เคชเคค्เคฐ) เคชेเคถ เคจเคนीं เคเคฐ เคชाเคคी। เคจเค เคाเคจूเคจ BNSS เคी เคงाเคฐा 187 เคे เคคเคนเคค เคฏเคน เคเคฐोเคชी เคा เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐ เคฌเคจ เคाเคคा เคนै।
เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ เคชॉเคฒ เคฌเคจाเคฎ เค เคธเคฎ เคฐाเค्เคฏ (2017) เคเคฐ เคเค เคเคฎ เคเคฆเคฎी เคी เคเคนाเคจी (Landmark Judgment / Case Study)
เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ เคชॉเคฒ เคฌเคจाเคฎ เค เคธเคฎ เคฐाเค्เคฏ (2017) เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคा เคเค เคฌेเคนเคฆ เคเคคिเคนाเคธिเค เคซैเคธเคฒा (Landmark Judgment) เคนै। เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคจे เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ เคो เคญ्เคฐเคท्เคाเคाเคฐ เคे เคเค เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคिเคฏा เคฅा। เคเคธ เค เคชเคฐाเคง เคฎें เค เคงिเคเคคเคฎ เคธเคा 10 เคธाเคฒ เคคเค เคนो เคธเคเคคी เคฅी। เคชुเคฒिเคธ เคจे 60 เคฆिเคจ เคฌीเคค เคाเคจे เคे เคฌाเคฆ เคญी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคจเคนीं เคी। เคเคฌ เคฐाเคेเคถ เคจे เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎांเคी, เคคो เคชुเคฒिเคธ เคจे เคเคนा เคि เคเคจเคे เคชाเคธ 90 เคฆिเคจ เคा เคธเคฎเคฏ เคนै। เคฎाเคฎเคฒा เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคชเคนुंเคा। เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคธाเคซ เคเคนा เคि เคिเคจ เค เคชเคฐाเคงों เคฎें เคธเคा 10 เคธाเคฒ เคธे เคเค เคญी เคฆिเคจ เคเคฎ เคนै, เคเคจเคฎें เคชुเคฒिเคธ เคो 60 เคฆिเคจ เคे เคญीเคคเคฐ เคนी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆेเคจी เคนोเคी। เคเคธ เคซैเคธเคฒे เคจे เคนเคाเคฐों เคฒोเคों เคे เคฒिเค เคจ्เคฏाเคฏ เคे เคฆเคฐเคตाเคे เคोเคฒ เคฆिเค।
เคเคเค เคเคธे เคเค เคाเคฒ्เคชเคจिเค เคเคนाเคจी เคธे เคธเคฎเคเคคे เคนैं। เคฎाเคจ เคฒीเคिเค เคฐเคฎेเคถ เคจाเคฎ เคे เคเค เคต्เคฏเค्เคคि เคो เคชुเคฒिเคธ เคจे เคงोเคाเคงเคก़ी (เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจ्เคฏाเคฏ เคธंเคนिเคคा - BNS เคी เคงाเคฐा 318) เคे เคเคฐोเคช เคฎें เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคिเคฏा। เคฐเคฎेเคถ เคो เคชुเคฒिเคธ เคธ्เคेเคถเคจ เคธे เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคे เคธाเคฎเคจे เคชेเคถ เคिเคฏा เคเคฏा เคเคฐ เคตเคนां เคธे เคเคธे เคेเคฒ (Judicial Custody) เคญेเค เคฆिเคฏा เคเคฏा। เคงोเคाเคงเคก़ी เคे เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เค เคงिเคเคคเคฎ เคธเคा 7 เคธाเคฒ เคนै। เคฐเคฎेเคถ เคे เคตเคीเคฒ เคจे เคฆिเคจ เคिเคจเคจे เคถुเคฐू เคिเค।
เคชुเคฒिเคธ เคांเค เคฎें เคขीเคฒी เคฐเคนी เคเคฐ 60 เคฆिเคจ เคฌीเคค เคเค। 61เคตें เคฆिเคจ เคी เคธुเคฌเคน, เคชुเคฒिเคธ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฒेเคเคฐ เคोเคฐ्เค เคจเคนीं เคชเคนुंเคी। เคฐเคฎेเคถ เคे เคตเคीเคฒ เคจे เคคुเคฐंเคค เคोเคฐ्เค เคฎें เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค (Default Bail) เคी เค เคฐ्เคी เคฒเคा เคฆी। เคैเคธे เคนी เค เคฐ्เคी เคฒเคी, เคฐเคฎेเคถ เคा เค เคงिเคाเคฐ เคชเค्เคा เคนो เคเคฏा। เคเคธเคे เคฆो เคंเคे เคฌाเคฆ เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฒे เคญी เคเคคी เคนै, เคคो เคญी เคเคธเคा เคोเค เคซाเคฏเคฆा เคจเคนीं। เคोเคฐ्เค เคจे เคฐเคฎेเคถ เคी เค เคฐ्เคी เคฎंเคूเคฐ เคी เคเคฐ เคเคธे เคคुเคฐंเคค เค़เคฎाเคจเคค เคฆे เคฆी। เคเคธ เคคเคฐเคน เคธเคฎเคฏ เคी เคชाเคฌंเคฆी เคจे เคฐเคฎेเคถ เคो เคฒंเคฌी เคेเคฒ เคธे เคฌเคा เคฒिเคฏा।
เคाเคจूเคจी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा, เคธเคा เคเคฐ เค़เคฎाเคจเคค เคे เคจिเคฏเคฎ (Punishment & Process)
เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคชाเคจे เคी เคाเคจूเคจी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคธเคฎเคฏ เคे เคฌिเคฒ्เคुเคฒ เคธเคीเค เคเคฃिเคค เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคเคฐเคคी เคนै। เคिเคธ เคฆिเคจ เคเคฐोเคชी เคो เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค (Magistrate) เคे เคธाเคฎเคจे เคชेเคถ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคเคฐ เคตเคนां เคธे เคฐिเคฎांเคก (Remand) เคชเคฐ เคญेเคा เคाเคคा เคนै, เคเคธी เคฆिเคจ เคธे 60 เคฏा 90 เคฆिเคจों เคी เคिเคจเคคी เคถुเคฐू เคนो เคाเคคी เคนै। เคฏเคน เคिเคจเคคी เคเคธ เคฆिเคจ เคเคค्เคฎ เคนोเคคी เคนै เคเคฌ เคชुเคฒिเคธ เคोเคฐ्เค เคฎें เค เคชเคจी เคซाเคเคจเคฒ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฏा เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆाเคिเคฒ เคเคฐเคคी เคนै। เค เคเคฐ เคธเคฎเคฏ เคธीเคฎा เคเคค्เคฎ เคนोเคจे เคे เค เคเคฒे เคฆिเคจ เคคเค เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆाเคिเคฒ เคจเคนीं เคนोเคคी, เคคो เคเคฐोเคชी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เคนเคเคฆाเคฐ เคนो เคाเคคा เคนै।
เคฏเคน เคง्เคฏाเคจ เคฐเคเคจा เคฌเคนुเคค เคเคฐूเคฐी เคนै เคि เคोเคฐ्เค เคुเคฆ เคธे เคเคชเคो เค़เคฎाเคจเคค เคจเคนीं เคฆेเคा। เคเคธเคे เคฒिเค เคเคฐोเคชी เคो เค़เคฎाเคจเคค เค เคฐ्เคी (Bail Application) เคฆाเคिเคฒ เคเคฐเคจी เคชเคก़เคคी เคนै। เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคเคชเคจे เค เคฐ्เคी เคฒเคा เคฆी เคเคฐ เคเคช เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก (Bail Bond) เคญเคฐเคจे เคो เคคैเคฏाเคฐ เคนैं, เคคो เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคे เคชाเคธ เคเคชเคो เคोเคก़เคจे เคे เค เคฒाเคตा เคोเค เคตिเคเคฒ्เคช เคจเคนीं เคนोเคคा। เคเคธเคฎें เค़เคฎाเคจเคค เคे เคฒिเค เคोเค เคญाเคฐी เคुเคฐ्เคฎाเคจा เคฏा เคोเคฐ्เค เคซीเคธ เคจเคนीं เคฒเคเคคी, เคेเคตเคฒ เค เคฆाเคฒเคค เคฆ्เคตाเคฐा เคคเคฏ เคी เคเค เคเค เคจिเคถ्เคिเคค เคฐाเคถि เคा เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก (Personal Bond เคเคฐ Surety) เคญเคฐเคจा เคนोเคคा เคนै।
เค เคเคฐ เคนเคฎ เคธเคा (Punishment) เคी เคฌाเคค เคเคฐें, เคคो เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคा เคฎเคคเคฒเคฌ เคฏเคน เคฌिเคฒ्เคुเคฒ เคจเคนीं เคนै เคि เคเคฐोเคชी เคฌเคฐी เคนो เคเคฏा เคนै เคฏा เคเคธเคी เคธเคा เคเคค्เคฎ เคนो เคเค เคนै। เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคेเคตเคฒ เคेเคฒ เคธे เคฌाเคนเคฐ เคฐเคนเคเคฐ เคेเคธ เคฒเคก़เคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ เคฆेเคคी เคนै। เค เคเคฐ เคฌाเคฆ เคฎें เค्เคฐाเคฏเคฒ (Trial) เคे เคฆौเคฐाเคจ เคเคฐोเคช เคธाเคฌिเคค เคนो เคाเคคे เคนैं, เคคो เคोเคฐ्เค เคाเคจूเคจ เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคเค ोเคฐ เคाเคฐाเคตाเคธ เคเคฐ เคुเคฐ्เคฎाเคจा เคฆोเคจों เคคเคฏ เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै। เคฒेเคिเคจ เคถुเคฐुเคเคคी เคฆौเคฐ เคฎें เคฌिเคจा เคाเคฐ्เคเคถीเค เคे เคेเคฒ เคฎें เคฐเคนเคจा เคฎाเคจเคตाเคงिเคाเคฐों เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै।
เคธंเค्เคทेเคช เคฎें เคธเคฎเคें: เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เค เคชเคจे เคเคช เคจเคนीं เคฎिเคฒเคคी; เคธเคฎเคฏ เคธीเคฎा (60/90 เคฆिเคจ) เคเคค्เคฎ เคนोเคคे เคนी เคเคฐोเคชी เคो เคคुเคฐंเคค เคोเคฐ्เค เคฎें เค เคฐ्เคी เคฒเคाเคจी เคนोเคคी เคนै। เคเคธเคे เคฒिเค เคธिเคฐ्เคซ เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก (Bail Bond) เคญเคฐเคจा เคชเคก़เคคा เคนै, เคिเคธเคे เคฌाเคฆ เคोเคฐ्เค เคो เค़เคฎाเคจเคค เคฆेเคจी เคนी เคชเคก़เคคी เคนै।
60 เคฆिเคจ เคเคฐ 90 เคฆिเคจ เคी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคे เคจिเคฏเคฎों เคฎें เค ंเคคเคฐ
60 เคฆिเคจ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคा เคจिเคฏเคฎ (60 Days Rule)
เคญाเคฐเคค เคे เคเคชเคฐाเคงिเค เคाเคจूเคจों (BNSS เคी เคงाเคฐा 187) เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคเคธे เคธเคญी เค เคชเคฐाเคง เคिเคจเคी เคธเคा 10 เคธाเคฒ เคธे เคเคฎ เคนै, เคเคจเคฎें เคชुเคฒिเคธ เคो เคนเคฐ เคนाเคฒ เคฎें 60 เคฆिเคจों เคे เคญीเคคเคฐ เคांเค เคชूเคฐी เคเคฐเคे เค เคฆाเคฒเคค เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค (เคเคฐोเคช เคชเคค्เคฐ) เคชेเคถ เคเคฐเคจी เคนोเคคी เคนै। เคเคธเคฎें เคोเคฐी, เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคงोเคाเคงเคก़ी, เคฎाเคฐเคชीเค เคเคฐ เคเค เค เคจ्เคฏ เคธंเค्เคेเคฏ เค เคชเคฐाเคง (Cognizable Offences) เคถाเคฎिเคฒ เคนैं। เคฏเคฆि 60 เคฆिเคจ เคชूเคฐे เคนो เคाเคคे เคนैं เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เค เคชเคจी เคฐिเคชोเคฐ्เค เคจเคนीं เคธौंเคชเคคी, เคคो 61เคตें เคฆिเคจ เคเคฐोเคชी เคो เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เคชूเคฐ्เคฃ เค เคงिเคाเคฐ เคฎिเคฒ เคाเคคा เคนै। เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ เคชॉเคฒ เคेเคธ เคे เคฌाเคฆ เคฏเคน เคธ्เคชเคท्เค เคนै เคि "10 เคตเคฐ्เคท เคคเค เคी เคธเคा" เคตाเคฒे เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคญी 60 เคฆिเคจ เคी เคนी เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคฒाเคू เคนोเคคी เคนै।
90 เคฆिเคจ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคा เคจिเคฏเคฎ (90 Days Rule)
เคฏเคน เคฒंเคฌी เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคेเคตเคฒ เคฌेเคนเคฆ เคंเคญीเคฐ เคเคฐ เคเคเคจ्เคฏ เค เคชเคฐाเคงों เคे เคฒिเค เคฐเคी เคเค เคนै। 90 เคฆिเคจ เคा เคจिเคฏเคฎ เคेเคตเคฒ เคคीเคจ เคตिเคถेเคท เคชเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคฏों เคฎें เคฒाเคू เคนोเคคा เคนै:
เคชเคนเคฒा, เคเคฌ เค เคชเคฐाเคง เคे เคฒिเค เคฎृเคค्เคฏुเคฆंเคก (Death Penalty) เคा เคช्เคฐाเคตเคงाเคจ เคนो।
เคฆूเคธเคฐा, เคเคฌ เคเคीเคตเคจ เคाเคฐाเคตाเคธ (Life Imprisonment) เคी เคธเคा เคนो।
เคคीเคธเคฐा, เคเคฌ เคाเคจूเคจ เคฎें เคธ्เคชเคท्เค เคฐूเคช เคธे เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ 10 เคธाเคฒ เคी เคธเคा เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เคนो (เคैเคธे เคนเคค्เคฏा, เคฌเคฒाเคค्เคाเคฐ, เคฏा เคเคก़े เคเคคंเคเคตाเคฆ เคจिเคฐोเคงी เคाเคจूเคจ)।
เคเคจ เคฌेเคนเคฆ เคंเคญीเคฐ เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคो เคธเคฌूเคค เคुเคाเคจे เคे เคฒिเค 90 เคฆिเคจ เคा เคธเคฎเคฏ เคฆिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏเคฆि 90 เคฆिเคจ เคे เคฌाเคฆ เคญी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคจเคนीं เคเคคी, เคคเคฌ 91เคตें เคฆिเคจ เคเคฐोเคชी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎांเค เคธเคเคคा เคนै।
เค เคเคฐ เคเคชเคे เคธाเคฅ เคเคธा เคนो เคคो เค्เคฏा เคเคฐें (Step-by-step Guide)
เคฏเคฆि เคเคชเคा เคोเค เค เคชเคจा เคेเคฒ เคฎें เคนै เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคांเค เคฎें เคฆेเคฐी เคเคฐ เคฐเคนी เคนै, เคคो เค เคชเคจी เคเค़ाเคฆी เคตाเคชเคธ เคชाเคจे เคे เคฒिเค เคคुเคฐंเคค เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคเคฆเคฎ เคเค ाเคं:
- Step 1: เคिเคธ เคฆिเคจ เคเคฐोเคชी เคो เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคोเคฐ्เค เคฎें เคชेเคถ เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा, เคเคธ เคฆिเคจ เคธे เคैเคฒेंเคกเคฐ เคชเคฐ 60 เคฏा 90 เคฆिเคจों เคी เคธเคीเค เคिเคจเคคी (Calculation) เคเคฐें।
- Step 2: เคคเคฏ เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคเคค्เคฎ เคนोเคจे เคธे เคฆो-เคคीเคจ เคฆिเคจ เคชเคนเคฒे เคนी เคเค เค เค्เคे เคเคฐ เค เคจुเคญเคตी เคเคชเคฐाเคงिเค เคตเคीเคฒ (Criminal Lawyer) เคธे เคธंเคชเคฐ्เค เคเคฐें เคเคฐ เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคी เค เคฐ्เคी เคคैเคฏाเคฐ เคเคฐเคตा เคฒें।
- Step 3: เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคเคค्เคฎ เคนोเคจे เคे เค ीเค เค เคเคฒे เคฆिเคจ (61เคตें เคฏा 91เคตें เคฆिเคจ) เคธुเคฌเคน เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคोเคฐ्เค เคुเคฒเคคे เคนी เค เคฐ्เคी (Bail Application) เคฆाเคिเคฒ เคเคฐें।
- Step 4: เคोเคฐ्เค เคฎें เคฏเคน เคธाเคฌिเคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคคैเคฏाเคฐ เคฐเคนें เคि เคเคช เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก (Bail Bond) เคเคฐ เคाเคฐंเคเคฐ (Surety) เคเคธी เคฆिเคจ เคชेเคถ เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं।
เคฒीเคเคฒ เคช्เคฐो เคिเคช (Legal Pro Tip): เคाเคจूเคจ เคฎें เคเคธे 'เคूเคนा-เคฌिเคฒ्เคฒी เคा เคेเคฒ' เคเคนा เคाเคคा เคนै। เค เคเคฐ 60 เคฆिเคจ เคชूเคฐे เคนो เคเค เคเคฐ เคเคชเคจे เค เคฐ्เคी เคจเคนीं เคฒเคाเค, เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคจे 61เคตें เคฆिเคจ เคฆोเคชเคนเคฐ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆाเคिเคฒ เคเคฐ เคฆी, เคคो เคเคชเคा เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เค เคงिเคाเคฐ เคเคธी เคชเคฒ เคนเคฎेเคถा เคे เคฒिเค เคเคค्เคฎ เคนो เคाเคเคा। เคเคธเคฒिเค 61เคตें เคฆिเคจ เคธुเคฌเคน เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เค เคฐ्เคी เคฒเคाเคจा เคฌेเคนเคฆ เคเคฐूเคฐी เคนै!
เคฒोเค เค เค्เคธเคฐ เคฏे เคเคฒเคคिเคฏां เคเคฐเคคे เคนैं (Common Mistakes to Avoid)
- เค เคชเคจे เคเคช เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคा เคंเคคเค़ाเคฐ เคเคฐเคจा: เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคเคฒเคคी เคฏเคน เคธोเคเคจा เคนै เคि 60 เคฆिเคจ เคชूเคฐे เคนोเคคे เคนी เคेเคฒเคฐ เคुเคฆ เคเคชเคो เคฌाเคนเคฐ เคเคฐ เคฆेเคा। เคเคธเคे เคฒिเค เคोเคฐ्เค เคฎें เค เคฐ्เคी เคฒเคाเคจा เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนै।
- เคฆिเคจों เคी เคเคฒเคค เคिเคจเคคी เคเคฐเคจा: เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคे เคฆिเคจ เคो เคोเคก़ เคฆें, เคฒेเคिเคจ เคฐिเคฎांเคก (Remand) เคे เคชเคนเคฒे เคฆिเคจ เคธे เคिเคจเคคी เคถुเคฐू เคเคฐें। เคเค เคฆिเคจ เคी เคญी เคเคฒเคคी เคเคชเคी เค़เคฎाเคจเคค เคฐเคฆ्เคฆ เคเคฐเคตा เคธเคเคคी เคนै।
- เค เคงूเคฐी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคो เคुเคจौเคคी เคจ เคฆेเคจा: เคเค เคฌाเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคेเคตเคฒ เคธเคฎเคฏ เคธीเคฎा เคฐोเคเคจे เคे เคฒिเค เคฌिเคจा เคชूเคฐी เคांเค เคे เค เคงूเคฐी เคाเคฐ्เคเคถीเค (Incomplete Chargesheet) เคชेเคถ เคเคฐ เคฆेเคคी เคนै। เคเค เค เค्เคे เคตเคीเคฒ เคो เคเคธे เคोเคฐ्เค เคฎें เคुเคจौเคคी เคฆेเคจी เคाเคนिเค।
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท (Conclusion)
เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค (Default Bail) เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจ्เคฏाเคฏ เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคा เคเค เคฌेเคนเคฆ เคคाเคเคคเคตเคฐ เคช्เคฐाเคตเคงाเคจ เคนै เคो เคธीเคงे เคเคชเคी เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा (Personal Liberty) เคी เคฐเค्เคทा เคเคฐเคคा เคนै। เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคฌाเคฐ-เคฌाเคฐ เคฏเคน เคธाเคฌिเคค เคिเคฏा เคนै เคि เคोเค เคญी เคांเค เคเคेंเคธी เคाเคจूเคจ เคธे เคเคชเคฐ เคจเคนीं เคนै। 60 เคฆिเคจ เคฏा 90 เคฆिเคจ เคी เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा เคेเคตเคฒ เคเค เคจिเคฏเคฎ เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เคि เคชुเคฒिเคธ เคे เคฒिเค เคเค เคธเค्เคค เคกेเคกเคฒाเคเคจ เคนै। เค เคเคฐ เคเคช เคฏा เคเคชเคा เคोเค เคाเคจเคจे เคตाเคฒा เคเคธ เคธ्เคฅिเคคि เคा เคธाเคฎเคจा เคเคฐ เคฐเคนा เคนै, เคคो เคธเคคเคฐ्เค เคฐเคนें, เคธเคนी เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคธเคนी เคเคฆเคฎ เคเค ाเคं เคเคฐ เค เคชเคจे เค เคงिเคाเคฐों เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐें। เค เคเคฐ เคเคชเคो เคฏเคน เคाเคจเคाเคฐी เคเคชเคฏोเคी เคฒเคी เคนो, เคคो เคเคธे เค เคชเคจे เคฆोเคธ्เคคों เคเคฐ เคชเคฐिเคตाเคฐ เคे เคธाเคฅ เคต्เคนाเค्เคธเคเคช (WhatsApp) เคเคฐ เคซेเคธเคฌुเค (Facebook) เคชเคฐ เคเคฐूเคฐ เคถेเคฏเคฐ เคเคฐें เคคाเคि เคนเคฐ เคोเค เค เคชเคจे เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคाเคจ เคธเคे। เคจीเคे เคเคฎेंเค เคเคฐเคे เค เคชเคจे เคธเคตाเคฒ เคญी เคชूเคें!
เค เค्เคธเคฐ เคชूเคे เคाเคจे เคตाเคฒे เคाเคจूเคจी เคธเคตाเคฒ (Legal FAQs)
Q1. เค्เคฏा เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคे เคฌाเคฆ เคेเคธ เคเคค्เคฎ เคนो เคाเคคा เคนै?
Ans 1. เคी เคจเคนीं। เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคा เคฎเคคเคฒเคฌ เคेเคตเคฒ เคเคคเคจा เคนै เคि เคเคช เคेเคฒ เคे เคฌाเคนเคฐ เคฐเคนเคเคฐ เค เคชเคจा เคฎुเคเคฆเคฎा (Trial) เคฒเคก़ เคธเคเคคे เคนैं। เคชुเคฒिเคธ เค เคชเคจी เคांเค เคाเคฐी เคฐเค เคธเคเคคी เคนै เคเคฐ เคฌाเคฆ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคเคฐ เคธเคเคคी เคนै। เคเคชเคा เคेเคธ เคोเคฐ्เค เคฎें เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคे เคคเคนเคค เคนी เคเคฒेเคा।
Q2. เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ 61เคตें เคฆिเคจ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคเคฐ เคฆे, เคคो เค्เคฏा เคนोเคा?
Ans 2. เคฏเคน เคเคธ เคฌाเคค เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคเคฐเคคा เคนै เคि เคชเคนเคฒे เคौเคจ เคोเคฐ्เค เคชเคนुंเคा। เคฏเคฆि เคเคชเคจे 61เคตें เคฆिเคจ เคธुเคฌเคน เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคी เค เคฐ्เคी เคฒเคा เคฆी เคนै เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคฌाเคฆ เคฎें เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฒाเคคी เคนै, เคคो เคเคชเคो เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒ เคाเคเคी। เคฒेเคिเคจ เค เคเคฐ เคเคชเคจे เค เคฐ्เคी เคจเคนीं เคฒเคाเค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคจे เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคเคฐ เคฆी, เคคो เคเคชเคा เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เค เคงिเคाเคฐ เคนเคฎेเคถा เคे เคฒिเค เคเคค्เคฎ เคนो เคाเคเคा।
Q3. เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคे เคฒिเค เคจเค เคाเคจूเคจ BNSS เคी เคौเคจ เคธी เคงाเคฐा เคฒเคเคคी เคนै?
Ans 3. เคจเค เคाเคจूเคจ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจाเคเคฐिเค เคธुเคฐเค्เคทा เคธंเคนिเคคा (BNSS) เคी เคงाเคฐा 187 เคे เคคเคนเคค เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เคช्เคฐाเคตเคงाเคจ เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคฏเคน เคชुเคฐाเคจी เคฆंเคก เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคธंเคนिเคคा (CrPC) เคी เคงाเคฐा 167(2) เคी เคเคเคน เคฒाเคू เคนुเค เคนै।
Q4. เค्เคฏा เคนเคค्เคฏा (Murder) เคैเคธे เคंเคญीเคฐ เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคญी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒ เคธเคเคคी เคนै?
Ans 4. เคนाँ, เคฌिเคฒ्เคुเคฒ เคฎिเคฒ เคธเคเคคी เคนै। เคนเคค्เคฏा เคैเคธे เคंเคญीเคฐ เคฎाเคฎเคฒों (เคเคนाँ เคเคीเคตเคจ เคाเคฐाเคตाเคธ เคฏा เคซांเคธी เคी เคธเคा เคนै) เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคो เคांเค เคे เคฒिเค 90 เคฆिเคจ เคा เคธเคฎเคฏ เคฎिเคฒเคคा เคนै। เคฏเคฆि เคชुเคฒिเคธ 90 เคฆिเคจों เคे เคญीเคคเคฐ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคชेเคถ เคเคฐเคจे เคฎें เคตिเคซเคฒ เคฐเคนเคคी เคนै, เคคो เคเคฐोเคชी เคो 91เคตें เคฆिเคจ เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒ เคธเคเคคी เคนै।
Q5. เค्เคฏा เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคे เคฒिเค เคोเค เคฌเคก़ी เคซीเคธ เคฏा เคชैเคธे เคฆेเคจे เคชเคก़เคคे เคนैं?
Ans 5. เคจเคนीं, เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคे เคฒिเค เคोเคฐ्เค เคो เคोเค เคญाเคฐी เคซीเคธ เคฏा เคुเคฐ्เคฎाเคจा เคจเคนीं เคฆेเคจा เคนोเคคा เคนै। เคเคชเคो เคेเคตเคฒ เค เคฆाเคฒเคค เคฆ्เคตाเคฐा เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เค़เคฎाเคจเคค เคฐाเคถि (Bail Amount) เคा เคเค เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก (Bail Bond) เคเคฐ เคเค เคाเคฐंเคเคฐ (Surety) เคชेเคถ เคเคฐเคจा เคนोเคคा เคนै เคคाเคि เคฏเคน เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคนो เคธเคे เคि เคเคช เคोเคฐ्เค เคी เคนเคฐ เคคाเคฐीเค เคชเคฐ เคนाเคिเคฐ เคนोंเคे।
Q6. เค्เคฏा เคเค (Judge) เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฆेเคจे เคธे เคฎเคจा เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै?
Ans 6. เคฏเคฆि เคธเคฎเคฏ-เคธीเคฎा (60 เคฏा 90 เคฆिเคจ) เคธเคฎाเคช्เคค เคนो เคुเคी เคนै, เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆाเคिเคฒ เคจเคนीं เคนुเค เคนै, เคเคฐ เคเคฐोเคชी เคจे เค़เคฎाเคจเคค เคฌांเคก เคญเคฐเคจे เคी เคเค्เคा เคเคคा เคฆी เคนै, เคคो เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคे เคชाเคธ เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฆेเคจे เคे เค เคฒाเคตा เคोเค เค เคจ्เคฏ เคตिเคเคฒ्เคช เคจเคนीं เคนोเคคा। เคฏเคน เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคा เคตिเคตेเค (Discretion) เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เคि เคเคฐोเคชी เคा เคชूเคฐ्เคฃ เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคนै।
Q7. เคฆिเคจों เคी เคिเคจเคคी เคिเคธ เคฆिเคจ เคธे เคถुเคฐू เคนोเคคी เคนै? เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคे เคฆिเคจ เคธे เคฏा เคोเคฐ्เค เคฎें เคชेเคถी เคे เคฆिเคจ เคธे?
Ans 7. เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฆिเคจों เคी เคिเคจเคคी เคเคธ เคฆिเคจ เคธे เคถुเคฐू เคนोเคคी เคนै เคिเคธ เคฆिเคจ เคเคฐोเคชी เคो เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคे เคธाเคฎเคจे เคชेเคถ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคเคฐ เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค เคเคธे เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคฎांเคก (Police Custody) เคฏा เคจ्เคฏाเคฏिเค เคนिเคฐाเคธเคค (Judicial Custody) เคฎें เคญेเคเคจे เคा เคเคฆेเคถ เคฆेเคคा เคนै। เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคा เคชเคนเคฒा เคฆिเคจ เคเคธเคฎें เคจเคนीं เคिเคจा เคाเคคा เคนै।
Q8. เค्เคฏा เคเคฐ्เคฅिเค เค เคชเคฐाเคงों (Economic Offences) เคฎें เคญी เคฏเคน เคจिเคฏเคฎ เคฒाเคू เคนोเคคा เคนै?
Ans 8. เคนाँ, เคเคฐ्เคฅिเค เค เคชเคฐाเคงों เคฎें เคญी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคा เคจिเคฏเคฎ เคฒाเคू เคนोเคคा เคนै। เคนाเคฒांเคि, เคुเค เคตिเคถेเคท เคाเคจूเคจों (เคैเคธे PMLA เคฏा UAPA) เคฎें เคांเค เคा เคธเคฎเคฏ 180 เคฆिเคจों เคคเค เคฌเคข़ाเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคธเคे เคฒिเค เคญी เคชुเคฒिเคธ เคो เคोเคฐ्เค เคธे เคตिเคถेเคท เค เคจुเคฎเคคि เคฒेเคจी เคชเคก़เคคी เคนै। เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคงोเคाเคงเคก़ी เคฎें 60 เคฏा 90 เคฆिเคจ เคा เคนी เคจिเคฏเคฎ เคเคฒเคคा เคนै।
Q9. เค เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฆाเคिเคฒ เคเคฐ เคฆे เคฒेเคिเคจ เคตเคน เค เคงूเคฐी เคนो, เคคเคฌ เค्เคฏा เคนोเคा?
Ans 9. เคेเคตเคฒ เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคธे เคฌเคเคจे เคे เคฒिเค เคฌिเคจा เค ोเคธ เคांเค เคे เค เคงूเคฐी เคाเคฐ्เคเคถीเค (Incomplete Chargesheet) เคฆाเคिเคฒ เคเคฐเคจा เคाเคจूเคจเคจ เคเคฒเคค เคนै। เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคเคนा เคนै เคि เค เคเคฐ เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฎें เคोเค เคฎुเค्เคฏ เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เคฏा เคซॉเคฐेंเคธिเค เคฐिเคชोเคฐ्เค เคाเคฏเคฌ เคนै เคिเคธเคธे เคोเคฐ्เค เคธंเค्เคाเคจ (Cognizance) เคนी เคจ เคฒे เคธเคे, เคคो เคเคฐोเคชी เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎांเค เคธเคเคคा เคนै।
Q10. เค्เคฏा เคเค เคฌाเคฐ เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคे เคฌाเคฆ เคเคธे เคฐเคฆ्เคฆ (Cancel) เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै?
Ans 10. เคนाँ, เคฏเคฆि เคกिเคซ़ॉเคฒ्เค เค़เคฎाเคจเคค เคฎिเคฒเคจे เคे เคฌाเคฆ เคเคฐोเคชी เคเคตाเคนों เคो เคกเคฐाเคคा-เคงเคฎเคाเคคा เคนै, เคธเคฌूเคคों เคे เคธाเคฅ เคेเคก़เคाเคก़ เคเคฐเคคा เคนै, เคฆेเคถ เคोเคก़เคเคฐ เคญाเคเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคเคฐเคคा เคนै, เคฏा เคोเคฐ्เค เคी เคคाเคฐीเคों เคชเคฐ เคนाเคिเคฐ เคจเคนीं เคนोเคคा เคนै, เคคो เคोเคฐ्เค เคเคธเคी เค़เคฎाเคจเคค เคฐเคฆ्เคฆ เคเคฐเคे เคเคธे เคตाเคชเคธ เคेเคฒ เคญेเค เคธเคเคคा เคนै।
Comments
Post a Comment
Common Citizen Nyay And Services (ccns.in) par aapka swagat hai. Kripya yahan par apna nishpaksh aur kanooni roop se sarthak vichar sajha karein. Kisi bhi vyakti, dharam ya samuday ke khilaf amaryadit ya gair-kanooni bhasha ka prayog na karein. Spam aur promotion wale comments remove kar diye jayenge.
Dhanyawad!